Co dzieje się z systemami AI używanymi przed 2 grudnia 2027 r.?
Stan prawny na
Do systemów wysokiego ryzyka wprowadzonych do obrotu lub oddanych do użytku przed 2 grudnia 2027 r. (załącznik III) albo przed 2 sierpnia 2028 r. (załącznik I) rozporządzenie stosuje się tylko wtedy, gdy po tej dacie w ich projekcie wprowadzane są istotne zmiany. Systemy używane przez organy publiczne muszą osiągnąć zgodność najpóźniej 2 sierpnia 2030 r. Zakazów z art. 5 to nie dotyczy.
Systemy zastane
„Systemy zastane” to nasze określenie systemów wysokiego ryzyka, które działały w organizacji, zanim zaczęły się do nich stosować wymogi AI Act.
Od kiedy liczy się data
Po nowelizacji rozporządzeniem (UE) 2026/1744 art. 111 ust. 2 dotyczy systemów wysokiego ryzyka wprowadzonych do obrotu lub oddanych do użytku przed datą rozpoczęcia stosowania rozdziału III według art. 113:
- przed 2 grudnia 2027 r. dla systemów z załącznika III,
- przed 2 sierpnia 2028 r. dla systemów z załącznika I, np. wyrobów medycznych.
Do operatorów takich systemów rozporządzenie stosuje się tylko wtedy, gdy po tej dacie w projekcie systemu wprowadzane będą istotne zmiany.
Inaczej jest w sektorze publicznym. Systemy używane przez organy publiczne muszą osiągnąć zgodność najpóźniej 2 sierpnia 2030 r., niezależnie od tego, czy były zmieniane.
Granica istotnej zmiany
Definicję istotnej zmiany zawiera art. 3 pkt 23. Ochrona trwa, dopóki system pozostaje tym samym systemem. Do jej utraty mogą prowadzić m.in.:
- zmiana przeznaczenia systemu,
- dodanie modułu, np. automatycznej rekomendacji,
- rozszerzenie zakresu danych, na których system pracuje.
Takie zmiany mogą też zmienić rolę organizacji: kto firmuje system własną nazwą, istotnie go zmienia lub zmienia jego przeznaczenie, może stać się dostawcą (art. 25).
Czego to nie dotyczy
Zakazy z art. 5 obowiązują od 2 lutego 2025 r. bez względu na datę wdrożenia systemu.
Osobno art. 111 ust. 4: dostawcy systemów generatywnych wprowadzonych na rynek przed 2 sierpnia 2026 r. mają czas na znakowanie treści z art. 50 ust. 2 do 2 grudnia 2026 r.
Co zrobić
- Zinwentaryzuj systemy z datą wprowadzenia do użytku i opisem ich przeznaczenia na dzień inwentaryzacji. To punkt odniesienia przy ocenie, czy zmiana była istotna.
- Wprowadź zasadę, że każda zmiana przeznaczenia, modułu lub zakresu danych uruchamia ponowną ocenę ryzyka.
- W umowach z dostawcami zapisz obowiązek uprzedzania o istotnych zmianach wersji.
- W urzędzie zaplanuj dojście do zgodności przed 2 sierpnia 2030 r.
Podstawa prawna
Art. 3 pkt 23, art. 5, art. 25, art. 50 ust. 2, art. 111 ust. 2 i 4 oraz art. 113 rozporządzenia (UE) 2024/1689 (AI Act) w brzmieniu nadanym rozporządzeniem (UE) 2026/1744.
Szerzej
- Kalendarz AI Act (otwiera się w nowej karcie) (dr Paweł Kowalski, pawelkowalski.ai)
- Nowelizacja AI Act rozporządzeniem 2026/1744: co się zmienia i od kiedy (otwiera się w nowej karcie) (dr Paweł Kowalski, pawelkowalski.ai)